Stosujemy pliki cookies w celu zapewnienia Ci maksymalnego komfortu podczas przeglądania serwisu i korzystania z usług. Możesz w dowolnym momencie zmienić ustawienia Twojej przeglądarki internetowej decydując o użyciu plików cookies. Więcej »

Pomoc 660 939 512

Infolinia jest czynna od poniedziałku do soboty w godz. 9:00 - 21:00. Koszt zwykłego połączenia komórkowego.

Korzyści ZUM

Zarejestruj się w serwisie

Doradzamy bezpłatnie zarejestrowanym rolnikom

jak zdobyć dofinansowanie na zakup nowych maszyn z PROW 2014 - 2020

Zespołowe użytkowanie maszyn
 
Jest wiele zalet wspólnego użytkowania maszyn rolniczych. Najważniejsze, to obniżenie kosztów produkcji rolniczej, poprzez ograniczenie liczby maszyn potrzebnych do obsługi zrzeszonych gospodarstw (zmniejszenie kosztów eksploatacji maszyn i kosztów mechanizacji). Ponadto koszty zakupu niezbędnych, nowoczesnych maszyn rozłożone są na kilka lub kilkanaście gospodarstw, co nie powoduje zamrożenia dużych pieniędzy.
Wspólne użytkowanie maszyn przez rolników oparte jest na różnych zasadach. Mogą to być np.: kółka maszynowe, międzysąsiedzkie grupy usług maszynowych, zespoły i wspólnoty maszynowe.

Zespół maszynowy jest to związek kilku rolników użytkujących jedną lub kilka maszyn zakupionych za wspólne pieniądze. Wspólna maszyna może być użytkowana przez jedną wytypowaną osobę, która świadczy usługi pozostałym członkom lub może być wykorzystana przez każdego członka zespołu. Najczęściej koszty zakupu, a później koszty napraw są proporcjonalne do ilości pracy wykonanej u każdego członka zespołu.
Międzysąsiedzka grupa usług maszynowych jest nieformalną grupą rolników, dysponujących uzupełniającym się zestawem maszyn. Maszyny są prywatną własnością poszczególnych rolników, którzy wykonują usługi dla członków grupy. Rozliczenie prac następuje według ustalonego przez grupę cennika za usługi.
Kółka maszynowe są podobną, lecz większą i bardziej zorganizowaną grupą. Usługi rolnicze wykonywane są zarówno dla członków kółka, jak i na rzecz rolników nie należących do kółka. Kółko najczęściej funkcjonuje jako formalne stowarzyszenie, mające statut, regulamin i cennik usług.
Wspólnota maszynowa jest związkiem zwykle kilkudziesięciu rolników, utworzonym w celu zespołowego zakupu i użytkowania maszyn. Utrzymuje się ona ze składek członkowskich i opłat rolników za korzystanie z maszyn. Pracą w takiej wspólnocie kieruje zatrudniona na etacie osoba.

W państwach Unii Europejskiej, w różnych formach organizacyjnych, setki tysięcy rolników utrzymuje maszyny zespołowo. W Niemczech na przykład istnieją 272 kółka maszynowe, do których należy 203 tysiące członków, gospodarujących na 45 % użytków rolnych. Pierwsze kółko założone w Bawarii, w 1958 roku liczyło zaledwie 25 członków. Z czasem małe kółka łączyły się i zaczęły zatrudniać etatowych kierowników. Rozwojowi kółek sprzyja pomoc państwa poprzez przekazywanie na ich działalność różnego rodzaju dotacji.
W Austrii natomiast zarejestrowanych jest 137 kółek zrzeszających 36 % rolników. Oprócz świadczenia tradycyjnych usług, zarabiają one również poza rolnictwem, wykonując głównie prace komunalne jak: odśnieżanie, pielęgnowanie terenów zielonych, kompostowanie odpadów itp. Większość usług świadczonych przez kółko jest zwolnionych od podatku, a zakup nowych maszyn jest dotowany.
 
Marian Łuczka
 
Źródło: Tekst zaczerpnięty w całości ze strony: http://arch.odr.net.pl/archiwum_artykul.php?id=396
 
 
 
 
 
 

Jak zmniejszyć koszty eksploatacji ciągników i maszyn?

Dr inż. Aleksander Muzalewski Instytut Technologiczno-Przyrodniczy, Oddział Warszawa

O poziomie kosztów eksploatacji sprzętu rolniczego decydujemy zarówno na etapie doboru maszyn do gospodarstwa, jak i w trakcie ich użytkowania. Utrzymanie tych kosztów na poziomie zapewniającym opłacalność prowadzenia gospodarstwa rolnego z jednej strony zależy od ceny maszyn oraz środków do ich eksploatacji, z drugiej – od właściwej obsługi użytkowanego sprzętu.

Rozważnie dobrać sprzęt

Dobierając maszyny do gospodarstwa należy przede wszystkim pamiętać o zasadzie dostosowania inwestycji do skali produkcji. Maszyny i ciągniki powinny umożliwić wykonanie prac polowych w optymalnych terminach agrotechnicznych, równocześnie liczba i wydajność posiadanych zestawów ciągnikowo-maszynowych nie może być zbyt duża, ze względu na ryzyko przeinwestowania gospodarstwa ponad jego możliwości akumulacji.
Zakup maszyny jest uzasadniony, jeżeli ma ona zapewniony odpowiedni front pracy w działalności przynoszącej dochód. Należy pamiętać, że alternatywą dla inwestowania w drogie, mało wykorzystywane, a w konsekwencji kosztowne w eksploatacji maszyny, jest najem usług maszynowych oraz współdziałanie rolników w różnych formach zespołowego użytkowania maszyn.

Ograniczać koszty utrzymania

Liczba i wartość posiadanych maszyn oraz okres ich eksploatacji wpływają na wysokość kosztów utrzymania sprzętu. Są to, tzw. koszty stałe, niezależne od ilości wykonanej pracy. Zalicza się do nich koszty: amortyzacji, przechowywania (garażowanie i konserwacja), ubezpieczenia, obowiązkowych przeglądów technicznych, rejestracji oraz koszty uzyskania i obsługi kredytu. Na większość z nich rolnicy nie mają wpływu, mogą natomiast wpływać na wysokość jednostkowych kosztów utrzymania, czyli kosztów odniesionych do jednego hektara lub godziny wykonanej pracy. Jest to o tyle ważne, że właśnie ta kategoria kosztów jednostkowych ma decydujące znaczenie przy ocenie opłacalności poszczególnych kierunków produkcji. Wartość jednostkowych kosztów utrzymania maszyn i ciągników rolniczych jest zależna od intensywności eksploatowania, tj. od ilości wykonanej w roku pracy w założonym okresie (latach) użytkowania maszyn. Maszyny o wysokim rocznym wykorzystaniu charakteryzują się zdecydowanie niższymi jednostkowymi kosztami utrzymania. Jest to wynikiem rozłożenia ceny zakupu maszyny i innych kosztów stałych na większą liczbę wypracowanych w sezonie godzin.
Potwierdza to przytoczony tu przykład, w którym różnice kosztów utrzymania między poprawnym (wariant A) i niezadowalającym (wariant B) sposobem wykorzystywania pługa oraz ciągnika są ponad dwukrotne. Po zwiększeniu wykorzystania pługa 4-skibowgo z 30 do 130 godz./rok jednostkowe koszty jego utrzymania zmniejszają się z 19,4 do 8,1 zł/godz., tj. o 58%, a łączne jednostkowe koszty eksploatacji z 26,4 do 15,1 zł/godz., tj. o 43%. Natomiast zwiększenie wykorzystania ciągnika o mocy 96 KM z 200 do 600 godz./rok powoduje zmniejszenie łącznych jednostkowych kosztów eksploatacji z 99,4 do 83 zł/godz., tj. o 17%, w tym jednostkowych kosztów utrzymania aż o 54%.

Koszty eksploatacji a okres użytkowania

W warunkach polskiego rozdrobnionego rolnictwa powszechnym sposobem zmniejszania kosztów utrzymania maszyn jest wydłużanie okresu ich użytkowania. Średni wiek użytkowanych w kraju ciągników i kombajnów zbożowych wynosi 25 lat, a często spotyka się maszyny liczące 30 i więcej lat. Jednak nadmierne przedłużanie okresu użytkowania maszyn w celu minimalizacji rocznych i jednostkowych kosztów amortyzacji powoduje, że łączne koszty ich utrzymania zwiększają się dodatkowo każdego roku o koszty przechowywania i ubezpieczenia. Wraz z wiekiem zwiększa się zużycie korozyjne maszyn, niezbędne jest również przeprowadzenie gruntownych napraw i remontów.

Koszty przechowywania

Nie wszystkie maszyny wymagają komfortowych i stosunkowo kosztownych warunków przechowywania. Murowane garaże lub stalowe hale są zalecane dla ciągników, maszyn samobieżnych oraz innych drogich maszyn, ale są zbyt kosztowne, aby przeznaczać je dla prostych maszyn i narzędzi rolniczych. Te drugie wystarczy przechowywać pod wiatą lub pod prowizorycznym zadaszeniem, względnie po odpowiednim zakonserwowaniu po prostu na placu.

Koszty użytkowania sprzętu

Z kosztami użytkowania sprzętu rolniczego rolnik ma do czynienia na co dzień, kupując paliwo, oleje, części wymienne, akcesoria lub zlecając naprawy maszyn. Łączna wartość kosztów użytkowania maszyny lub ciąg-
nika w ciągu roku jest zależna od ilości wykonanej pracy. Natomiast jednostkowy koszt użytkowania danej maszyny lub ciągnika (w przeliczeniu na 1 godzinę, 1 ha, 1 tonę) pracujących w podobnych warunkach ma wartość stałą. Oczywiście, mówimy tutaj o przeciętnych kosztach użytkowania w całym okresie trwania maszyny, pamiętając równocześnie o tym, że wraz ze wzrostem zużycia maszyny jej jednostkowe koszty użytkowania, a zwłaszcza koszty napraw, będą wyższe niż w początkowych kilku latach.
Należy wyraźnie podkreślić, że mówiąc o możliwościach zmniejszenia kosztów użytkowania sprzętu rolniczego wskazujemy przede wszystkim na takie sposoby jego eksploatowania, które zapobiegają nadmiernemu ich wzrostowi. Dopiero określona modyfikacja ciągnika lub maszyny, względnie zmiana warunków pracy lub technologii prac polowych, mogą prowadzić do zmniejszenia kosztów użytkowania w trakcie wykonywania zabiegów produkcyjnych.

Obsługa silnika

Bieżąca kontrola stanu technicznego ciągnika i staranna obsługa silnika mają decydujący wpływ na poziom zużycia paliwa. Ciągniki rolnicze są użytkowane w warunkach znacznego zapylenia sprzyjających zapychaniu filtrów powietrza. Niezbędne jest ich bieżące czyszczenie i okresowa wymiana celem zapewnienia dopływu powietrza do cylindrów i prawidłowego składu mieszanki paliwowo-powietrznej. Niepełnemu spalaniu towarzyszy dymienie i spadek mocy. Spowodowane niedrożnością filtra zmniejszenie ilości powietrza wlotowego o 10% prowadzi do zwiększenia zużycia oleju napędowego o około 7%, o 20% – o 22%. Oszczędności paliwa sprzyja także prawidłowy dobór i wymiana olejów silnikowych oraz przekładniowych, warunkujących optymalne warunki pracy współpracujących części. Ważne jest także utrzymywanie prawidłowej temperatury silnika, co wymaga bieżącej kontroli czystość chłodnicy, poziomu płynu chłodniczego i termostatów. Zapewnione dzięki tym działaniom obsługowym lepsze warunki pracy silnika mogą zredukować zużycie paliwa o 3–10%. Ogół tych czynników wpływa ponadto na przedłużenie żywotności silnika, a w łącznym efekcie na obniżenie kosztów eksploatacji ciągnika. Jest to ta grupa kosztów, na które użytkownik ma bezpośredni wpływ.

Obciążenie i obroty silnika

Optymalny ze względu na wykorzystanie siły uciągu ciągnika i zminimalizowanie zużycia paliwa jest taki dobór maszyny z nim współpracującej, przy którym silnik jest obciążony w 80–90% mocy znamionowej. W odniesieniu do ciągnika o mocy około 100 KM gwarantuje to zmniejszenie zużycia paliwa o 1,5–2 litrów na godzinę. W uprawie gleby na wielkość tego obciążenia wpływa przede wszystkim prędkość agregatu, szerokość i głębokość robocza narzędzia oraz warunki pracy (zwięzłość i wilgotność gleby), które łącznie decydują o wielkości oporu, jaki stawia narzędzie. Współpraca ciągnika z narzędziem o zbyt małej szerokości nie zapewni właściwego obciążenia silnika. Z kolei nadmierne zwiększanie prędkości roboczej w celu wykorzystania mocy silnika jest ograniczane warunkami terenowymi i ryzykiem uszkodzenia narzędzia.
W klasycznych ciągnikach, z mechaniczną pompą wtryskową, optymalne na danym biegu obciążenie silnika występuje przy obrotach silnika o 300–400 obr./min. niższych od obrotów znamionowych. Pozostała 10–15% rezerwa mocy umożliwia pokonanie chwilowych przeciążeń. Należy unikać pracy przy zbyt wysokich obrotach silnika, gdyż zysk na wydajności pracy okupiony jest zbyt dużym zużyciem paliwa – zwiększa się zużycie oleju napędowego w przeliczeniu na hektar wykonanej pracy. W nowoczes-
nych ciągnikach ustawienie optymalnego obciążenia silnika jest dużo łatwiejsze, dzięki elektronicznemu sterowaniu wtryskiem i automatycznej zmianie biegów.

Dobór opon

Optymalne wykorzystanie siły uciągu ciągnika zależy od prawidłowego doboru ogumienia i obciążenia kół napędowych. Istotna jest szerokość opony i ciśnienie powietrza, stopień zużycia bieżnika, rodzaj i wilgotność gleby, które wpływają na przyczepność kół do podłoża i poślizg. O wielkości poślizgu w pracach polowych decyduje między innymi powierzchnia styku opony z podłożem. Można ja powiększyć stosując szersze opony lub obniżając ciśnienie powietrza.
Redukcja ciśnienia w oponach zwiększa powierzchnię ich styku z podłożem. Wzrasta wówczas przyczepność kół do podłoża, przez co redukuje się poślizg, a w efekcie uzyskuje się większe wykorzystanie siły uciągu ciągnika i efektywniejsze zużycie paliwa. Przy zbyt dużym ciśnieniu powierzchnia kontaktu opony z glebą maleje, pogarszając właściwości trakcyjne ciągnika. Dodatkowo zwiększa się głębokość śladu kolein i stopień ugniatania gleby, co przyspiesza jej erozję i zmniejsza plonowanie roślin.
Obecnie w rolnictwie coraz powszechniej stosuje się opony radialne, których zaletą w porównaniu z diagonalnymi jest większa powierzchnia styku z podłożem. Opona radialna ma sztywniejsze czoło i elastyczne boki, dzięki czemu jej bieżnik przylega całą szerokością do podłoża. Większa jest również wzdłużna powierzchnia przylegania. Dodatkową zaletą opon radialnych jest możliwość stosowania znacznie niższych ciśnień niż w oponach diagonalnych, nawet poniżej 1 bara, bez obawy o odkształcenie czoła opony i jej przedwczesne zużycie.
Stosowanie opon radialnych zamiast diagonalnych poprawia przyczepność kół napędowych do podłoża i siłę uciągu ciągnika, co wpływa na obniżenie zużycia paliwa w pracach uprawowych o 10–15%. W transporcie drogowym należy stosować wyższe, zalecane przez producenta ciśnienie powietrza w oponach w celu obniżenia oporu toczenia. Należy ponadto zwrócić uwagę, że przejazd ciągnika z dużą prędkością przy obniżonym ciśnieniu opon prowadzi do ich szybszego zużycia, a może także spowodować zsunięcie się opony z obręczy koła.
Dla sprawności trakcji istotny jest także stan bieżnika. Zbyt mocno zużyte opony powodują nadmierny poślizg kół i zwiększają koszty uprawy roli, co wynika przede wszystkim ze zwiększonego zużycia paliwa na hektar. Ponadto duży poślizg kół napędowych niszczy gruzełkowatą strukturę gleby. Przyjmuje się, że jeżeli klocki opony są zużyte w 50%, to nie powinna być ona stosowana w pracach uprawowych może być jednak dalej wykorzystana w pracach transportowych i zabiegach pielęgnacyjnych.

Obciążenie ciągnika

W celu pełnego wykorzystania siły uciągu ciągnika z napędem na 4 koła i zmniejszenia ich poślizgu na tylną oś powinno przypadać 60% jego masy i zawieszonego narzędzia, a na przednią 40%. Dlatego w pracach polowych wymagających dużej siły uciągu ciągniki wyposaża się w obciążniki przedniej osi. Ich zadaniem jest także poprawa stateczności ciągnika zwłaszcza przy agregowaniu na tylnym TUZ maszyn i narzędzi o dużej masie. W ciągniku z napędem na dwa koła większość ciężaru spoczywa na tylnej osi. Są one dodatkowo dociskane do podłoża masą zawieszonego na TUZ narzędzia. Obciążenie przedniej osi nie może być mniejsze niż 20% celem zapewnienia stateczności agregatu ciągnikowo-maszynowego i jego zdolności do manewrowania. Przy doborze obciążników do poszczególnych modeli ciągników i rodzaju współpracującego narzędzia należy postępować zgodnie z wytycznymi zawartymi w instrukcjach obsługi, pamiętając także o ograniczonej nośności opon i ciągnika.
W pracach lekkich o mniejszym zapotrzebowaniu na siłę uciągu i w trakcie pustych przejazdów stosowanie obciążników osi przedniej jest niecelowe – muszą być zdemontowane. W przeciwnym przypadku niepotrzebnie wzrastają opory przetaczania ciągnika. Należy pamiętać, że 1 tona zbędnego balastu powoduje wzrost zużycia paliwa o 1 litr/godzinę, a ponadto zwiększa ugniecenie gleby kołami ciągnika.
Umiejętny dobór obciążników oraz opon ogranicza poślizg kół napędowych, co przyczynia się do wzrostu prędkości i wydajności pracy, a w efekcie do ograniczenia zużycia paliwa i zmniejszenia kosztów eksploatacji, głównie ciągnika, ale także i współpracującej z nim maszyny. Poślizg kół zależy także od stanu gleby. Należy unikać prac polowych, gdy gleba jest zbyt wilgotna (w tych warunkach koła ciągnika nie mają dostatecznej przyczepności) lub spulchniona (niska przyczepność, tworzenie głębokich kolein).

Regulacja maszyny

Koszty prac maszynowych zależą także od regulacji zespołów i elementów roboczych maszyn oraz odpowiedniego ich zagregatowania z ciągnikiem. Najbardziej energochłonnym zabiegiem jest orka. Niewłaściwe ustawienie pługa względem ciągnika może spowodować 20–30% wzrost zużycia paliwa. Każdy 1 cm pogłębienia orki oznacza konieczność przemieszczania dodatkowych 120–180 ton gleby, a to wiąże się ze zwiększeniem zużycia paliwa o 1,0–1,5 l/ha. Dlatego nie należy pracować z większą głębokością, niż jest to niezbędne ze względu na stan gleby i wymagania roślin. Zaleca się również ograniczenie intensywności pracy aktywnych narzędzi uprawowych. Zapotrzebowanie na moc i zużycie paliwa rosną wraz ze zwiększeniem prędkości obrotowej elementów roboczych np. bron rotacyjnych czy wirnikowych oraz ich prędkości roboczej.

Przykład

Pług 4-skibowy, cena 14.000 zł

Wykorzystanie

roczne,

godz./rok

Okres eksploatacji, lata

Koszty eksploatacji, zł/godz.

Koszty utrzymania, zł/godz.

Wariant A: 30

30

26,4

19,4

Wariant B: 130

15

15,1

8,1

Różnice

kosztów

zł/godz.

11,3

11,3

%

43

58

 

Ciągnik 96 KM, cena 156.500 zł

Wykorzystanie roczne,

godz./rok

Okres eksploatacji, lata

Koszty eksploatacji, zł/godz.

Koszty utrzymania, zł/godz.

Wariant A: 200

30

99,4

30,6

Wariant B: 600

20

83,0

14,2

Różnice kosztów

zł/godz.

16,4

16,4

%

54

17

 
 Źródło: tekst w całości zaczerpnięty ze strony http://agro-technika.pl/archiwa/jak-zmniejszyc-koszty-eksploatacji-ciagnikow-i-maszyn/ 
{{communique}}

Cóż, nie ma danych do pokazania